stat4u Wioski w internecie - strony internetowe wiosek

Sondy

Jak oceniasz realizację projektu Pożyteczne Wakacje 2018?
 

Licznik odwiedzin

1155445
DziśDziś294
WczorajWczoraj599
W tym tygodniuW tym tygodniu3782
W tym miesiącuW tym miesiącu7884
Wszystkie dniWszystkie dni1155445

Newsletter

Jeśli chcesz dostawać informację o nowościach na maila zapisz się do newslletera.
Reklama
Reklama
Reklama

Grafika - losowo

Mapa

Reklama

Terminarz

grudzień 2018
N P W Ś C Pt S
25 26 27 28 29 30 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5

Najbliższe wydarzenia

Brak wydarzeń
Reklama
Reklama

Znajomi ze szkoly...

Reklama
Reklama

Komunikacja lokalna

Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Wiek XV i XVI. Zapisy z Metryki Koronnej Mazowieckiej

1. ZAPISY CIĄG DALSZY

Piotr z Pogroszewa ma do spłacenia dług Mikluszowi z Pruszczyna. Majątek ,,część w Kikołach'' był zastawem Piotra z Pogroszewa długu u Miklusza z Pruszczyna, który należało spłacić po 1425 r. Sposób spłaty opisuje tekst z Metryki mazowieckiej Tom II 1429 – 1433r. poz.581 Pruszczyn: Stawiwszy się tenże Piotr z Pogroszewa oświadczył, że Mikluszowi z Pruszczyna zobowiązany jest do uiszczenia 25 kop groszy w powszechnej monecie w ciągu jednego roku od najbliższego święta Narodzin Chrystusa do następnego tego święta. Z tych 25 kop niech 12 i 1/2 uiści w ciągu jednego roku od najbliższego święta Narodzin Chrystusa do następnego tego święta .
Gdyby ich nie uiścił do tego terminu, od razu do całego swojego działu w majętności dziedzicznej Kykoły, położonej w powiecie zakroczymskim, tytułem rzeczonych 25 kop wprowadzi do objęcia w posiadanie tytułem zastawu, który to dział majątkowy będzie dzierżył od Narodzin Chrystusa do następnych, i do kolejnych, aż do uiszczenia  długu. Pozostałą zaś część, to jest 12 i 1/2 kopy, niech uiści w ciągu dwóch lat od najbliższego święta Narodzin Chrystusa do tego święta za dwa lata; a gdyby nie uiścił ostatniej rzeczonej sumy, tak samo od razu do całego swojego działu w majętności dziedzicznej Kikoły jego [Miklusza] wprowadzi, który to dział majątkowy tytułem rzeczonych 12 i 1/2 kopy będzie dzierżył od roku do roku, dopóki mu nie zostaną [12 i 1/2 kopy] uiszczone. Tak samo odnośnie dochodów [Piotr z Pogroszewa] poręcza, że nia będzie [Mikluszowi] przeszkadzał, lecz je daje, daruje, przyznaje i ich udziela.
Takoż Miklusz rzeczony dział majątkowy w Kikołach do najblższego święta Narodzin będzie dzierżył ze wszystkimi dochodami, wspomniany Piotr będzie brał dla siebie tylko roczną daninę.
Proces spłaty zobowiązań między Piotrem i Mikluszem, wyżej opisany jest skomplikowany. Zastawem jest tu dział majętności dziedzicznej Kykoły.
Księga zakroczymska opisuje także procesy handlu towarami.    
Informacje na ten temat można znaleźć w dokumencie Księga zakroczymska pierwsza 1423-27r. oraz Metryka Księstwa Mazowieckiego tom II 1429-1433r.
W średniowieczu Narew była ważnym szlakiem transportowym do przewozu towarów. W Orzechowie Starym miejscem postoju i rozładunku tratew i łodzi był teren nadbrzeżny przy wylocie szerokiego wąwozu o małym pochyleniu   (obecnie obok szkoły). Ułatwiało to załadunek i odbiór transportowanego towaru. Dobre warunki terenowe umożliwiły  utworzenie przeprawy przez Narew. Przeprawa składała się z dwóch przystani położonych naprzeciwko na obu brzegach rzeki. Przystań w Orzechowie położona była blisko ważnej drogi.
Księga zakroczymska[............].przed Rokiem  Pańskim 1425.
Poz.1653 ,,Piotr z Meszków zobowiązał się uiścić łaszt wapna dobrej wartości i dać na nadchodzące święto zapustów, w mowie potocznej na tratwie w Orzechowie; gdyby tego nie uiścił, wtedy zobowiązał się uiścić dwie kopy w gotówce w powszechnym pieniądzu Bogusławowi z Poniatów nazajutrz po nadchodzących zapustach ''
Poz.1655 ,,Świętosław z Meszków zobowiązał się uiścić dwa łaszty wapna dobrej wartości  w Orzechowie, gdy tylko nadejdzie pierwsza woda, Bogusławowi z Poniatów; gdyby nie uiścił do tego terminu, wtedy powinien spłacić jemu łaszt w gotówce, za każdy łaszt po dwie kopy w gotówce.   
Poz.1880 ,,Zawisza dziedzic z Olbrachciców zobowiązał się z tytułu poręki  uiścić za Jana z Meszków jeden łaszt wapna i dać na tratwę w Orzechowie w należytym czasie, gdy tratwa tamże w Orzechowie na wodzie będzie stała, Bogusławowi z Poniatów ; gdyby nie uiścił w należytym czasie ,zobowiązał się wtedy za szkodę uiścić jemu za to wapno tyle, ile w Danszk [w Gdańsku] uiszczają. Dostarczane wapno było pozyskiwane z południowej Polski, z okolic Krakowa.
Łaszt, dawna miara objętości ciał sypkich, głównie ziarna, stosowana najczęściej w transporcie wodnym.
Łaszt staropolski -3105 litrów.
Łaszt gdański  -3283 litrów.

2.PODZIAŁ  POWIATU  NOWOMIEJSKIEGO.

Ustanowienie w 1398r. powiatu nowomiejskiego w skład którego weszły nasze okoliczne wsie nie był rozwiązaniem optymalnym. Nowe Miasto leżało nie w centrum lecz na północno-zachodnim skraju powiatu. Tak niedogodne położenie miasta w powiecie, nie spowodowało zmian, nie zmieniono siedziby powiatu przez cztery wieki aż do rozbiorów Polski. Świadczy to także o niezwykłej ruchliwości szlachty i kmieci w tamtych wiekach, w powiatach ulokowano sądy, dostęp do nich był bardzo ważny. Powstała konieczność utworzenia nowego powiatu, wydzielenia go z powiatu nowomiejskiego.   Wydzielono nowy, niewielki powiat serocki [Szerociec lub Szyrociec] na sejmie w roku 1567 z powiatu nowomiejskiego, który był powiatem dużym.
Zmiana ta nie była stabilna, źródła podają trzy różne wersje położenia granic powiatu serockiego. Dopiero rekonstrukcja szerszego zasięgu sytuuje nasze ziemie i miejscowości w powiecie serockim [Kikoły, Wola Kikolska, Orzechowo, Psucino]. W załączeniu podano trzy warianty granic nowego powiatu. Zwraca uwagę mała gęstość zaludnienia obszaru nad dolną Narwią.
Zmiany, wycinka borów i zagospodarowanie szerokiego pasa ziem nadnarwiańskich nastąpi dopiero po dwóch wiekach. Zakroczym i ziemia zakroczymska był jednym z głównych ośrodków życia politycznego i gospodarczego tej części Mazowsza.
W drugiej połowie XVI wieku wskaźniki powierzchni i miejscowości przedstawiały się następująco; [wg. Opracowania Pawińskiego]

Powierzchnia powiatu zakroczymskiego         417 km. kw., miejscowości 94              
Powierzchnia powiatu nowomiejskiego           721 km. kw., miejscowości 241
Powierzchnia powiatu serockiego                   208 km. kw., miejscowości 42
Powierzchnia ziemi zakroczymskiej razem wynosiła 1346 km. kw., miejscowości było 377.

Spis miejscowości zamieszczonych w Lustracji Mazowsza w 1578 r. wykazuje między innymi brak w ziemi zakroczymskiej wielkich właścicieli ziemskich. Duchowieństwo mazowieckie miało około 500 wsi, co stanowiło 8,7 procent. Drobna szlachta ziemi zakroczymskiej była bardzo liczna a nie mogąc utrzymać się na zmniejszających się działkach emigrowała w górę Narwi i Bugu.


3.SPISY

Podstawową jednostką pomiaru powierzchni gruntu był łan [30 morgów, 16,8 hektarów]. Rzeczywiście ,,łan'' przedstawiał bardzo różną wielkość w różnych wsiach. Także wewnątrz wsi poszczególne łany nie były zawsze równe. Skala rozpiętości powierzchni łanów wahała się od kilku do kilkunastu morgów. Kmiecie w XVI wieku gospodarowali najczęściej na powierzchni  połowy łana .
Spis z 1576 roku podaje;
Orzechowo  26 łanów kmiecich, młyn, cieśla, rybak.
Kikoły 11 łanów kmiecich, ogrody 2.
Kikolska Volya  łanów 1,  wieś szlachty zagrodowej .
Psuczyno  łanów kmiecich 9, ogrody 2.
Ciarnowo   łanów kmiecich 10, rzemiosło 2.
Brody  łanów kmiecich  8 i ½       
Kossowko łanów kmiecich 10.
Pomnychowo  łanów 4 i ½.
Z przedstawionego opisu wynika że Orzechowo było wsią dużą, ludną i dobrze zagospodarowaną.

Opracował:
Kazimierz Andrzej Trejber


Wiek XV i XVI. Zapisy z Metryki Koronnej Mazowieckiej
 

you are here: Start Sołectwa Stare Orzechowo Historia Starego Orzechowa Wiek XV i XVI. Zapisy z Metryki Koronnej Mazowieckiej