stat4u Wioski w internecie - strony internetowe wiosek

Sondy

Jak oceniasz realizację projektu Pożyteczne Wakacje 2018?
 

Licznik odwiedzin

1109182
DziśDziś558
WczorajWczoraj631
W tym tygodniuW tym tygodniu2996
W tym miesiącuW tym miesiącu7772
Wszystkie dniWszystkie dni1109182

Newsletter

Jeśli chcesz dostawać informację o nowościach na maila zapisz się do newslletera.
Reklama
Reklama
Reklama

Grafika - losowo

Mapa

Reklama

Terminarz

wrzesień 2018
N P W Ś C Pt S
26 27 28 29 30 31 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 1 2 3 4 5 6

Najbliższe wydarzenia

Brak wydarzeń
Reklama
Reklama

Znajomi ze szkoly...

Reklama
Reklama

Komunikacja lokalna

Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Badania archeologiczne nad Narwią

BADANIA ARCHEOLOGICZNE NAD NARWIĄ

Ślady osadnictwa

Życie, działanie, dążenie naszych przodków do szczęścia, zależało od powstałych warunków środowiskowych miejsca, w których my współcześnie żyjemy.

Warunki bytowania ludzi zależały od klimatu, przyrody, naturalnego krajobrazu poddawanemu stopniowo działalności ludzkiej, tworzeniu się środowiska gdzie obecnie żyjemy.

Cztery zlodowacenia  przeplatane okresami ocieplenia, które nawiedzały ziemie polskie w bardzo dawnych czasach, pozostawiły obecną urozmaiconą rzeźbę terenu. Największy wpływ na naturalny krajobraz naszych ziem miało trzecie zlodowacenie zw. środkowopolskim [około  300 tys. do 200 tys. lat przed naszą erą ] w tym tzw. Interstadial  Bugo-Narwi.

Pierwszymi ludźmi, którzy pojawili się na Mazowszu i pozostawili po sobie wyraźne ślady, byli wędrujący z miejsca na miejsce łowcy reniferów. Na płn.- zachodnim skraju Mazowsza, w Witowie archeolodzy znaleźli ślady obozowiska użytkowanego zapewne przez łowców reniferów. Odkryto tam pozostałości czterech szałasów, resztki palenisk i wiele narzędzi krzemiennych. Koczownicy lokalizowali swe stanowiska na suchych wydmach i piaszczystych łachach położonych blisko rzek. Na bliższym nam obszarze w Świdrach Wielkich k. Otwocka znane jest największe i najciekawsze stanowisko związane z życiem łowców reniferów Na rozległej wydmie znaleziono tam kilka poziomów osadniczych co świadczy, że kolejne grupy osiedlały się tam, odchodziły i  ponownie wracały. Przez kilka stuleci, od połowy X tysiąclecia do schyłku IX tysiąclecia p.n.e. Mazowsze było krainą zamieszkałą okresowo przez  koczownicze grupy łowców  reniferów, pierwszych najdawniejszych mieszkańców tych ziem. Renifer był podstawą ich bytu, tylko na nie umieją i chcą polować sposobami niezmiennymi od stuleci. Tak samo było zapewne w naszej Dolinie dolnej Narwi.

Prowadzone w XIX i XX wieku badania archeologiczne na terenie przyległym do prawobrzeżnej Narwi, na odcinku od Zakroczymia do Zegrza , wykazały na bytność człowieka w czasach paleolitu. Znajdowano tu oraz w wielu miejscowościach po drugiej stronie rzeki wiele prymitywnych, najczęściej krzemiennych narzędzi, charakterystycznych dla paleolitu, najstarszego okresu dziejów kultury ludzkiej, w którym używano narzędzi z nie ciosanego kamienia . Paleolit obejmuje okres od ok.500 tys. lat, trwał do końca epoki lodowej i ocieplenia klimatu tj. w  Polsce około dziesięć tysięcy lat temu .W końcowym okresie paleolitu, zasiedlały ziemie polskie różne grupy ludności zajmujące się polowaniem ,obróbką surowców kamiennych, wyrobem narzędzi i łowieniem reniferów.

Stanowiska  archeologiczne

Dzieje osadnictwa w Dolinie dolnej Narwi należy wiązać ze szlakami ekspansji ludzkiej w górę rzek Narwi i Bugu. Są to tereny obecnych nadrzecznych wsi Kikoły, Nowe Orzechowo oraz  Stare  Orzechowo. Badaniami archeologicznymi powierzchniowymi  prowadzonymi w 1993r. obszar 51-64, oraz w 1995r. obszar 51-65 kierował Stefan Wojda, archeolog, odkrywca i badacz Mazowieckiego Centrum Metalurgicznego, on też jest autorem wszystkich  kart stanowisk. Prace terenowe poprzedziła kwerenda bibliograficzna oraz archiwalna w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie, Urzędzie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego w Pruszkowie.

Korzystano ponadto z wyciągów archiwalnych przygotowanych przez Ośrodek Dokumentacji

Zabytków w Warszawie. W wyniku badań archeologicznych powierzchniowych zarejestrowanych zostało 13 stanowisk, patrz przedstawiona mapa:

W  Orzechowie Starym  na obszarze  51-65 zarejestrowano 4 stanowiska nr:1,2,20, oraz 23 [nie opisane].                 .

Stanowisko nr 1 położone w niezabudowanym obszarze wsi[ w 1995r.] na długim wyraźnym skłonie ku Narwi, około 100 m na płn. od drogi. Znaleziono jeden fragment ceramiki, skorupkę, pochodzącą z okresu średniowiecza, wiek XI lub XII.

Stanowisko nr 2 za drogą krajową, pod lasem na piaszczystym fałdzie, pod linią energetyczną  - znaleziono fragment ceramiki, skorupkę, pochodzącą z epoki wczesnego brązu.

Stanowisko nr 20 położone w dużej dolinie odwadniającej przyległe obszary, w dnie jaru przy lokalnej drodze - znaleziono 12 fragmentów ceramiki pochodzącej z przełomu średniowiecza i czasów nowożytnych.

Stanowisko nr 23 położone na skarpie na końcu wsi .  W  Państwowym Muzeum Archeologicznym przechowywana jest cegła z pieca garncarskiego.

W archiwum Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków  znajduje się sprawozdanie Krzysztofa Cluka z wyjazdu w marcu 1974r. do Orzechowa, gdzie na wysokości zabudowań Jana Szmyta miano odkryć kopułkowaty piec garncarski . Najprawdopodobniej z tego pieca pochodzą zabytki znajdujące się w PMA  .K. Cluk stwierdził, że piec który znajdował się w załomie wysoczyzny, przestał istnieć w wyniku oberwania się skarpy. W 1995r. nie udało się bliżej zlokalizować miejsca odkrycia.   W Orzechowie  Nowym  zarejestrowano. 4 stanowiska: nr 3 [nie opisane], nr 19, 21, 22.

Stanowisko nr 19 położone w terasie dennej doliny Narwi. Znaleziono tu topór z jelenia pochodzący z neolitu. Topór jest dla badanego obszaru  najcenniejszym znaleziskiem przechowywanym w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie, znaleziony na łące przy Narwi w Nowym Orzechowie w 1975r. przez  L. Sawczuka, nr. Inwentarza PMA II / 7511. Znalezisko to nie jest oznaczone na załączonej mapie, znajdowało się w dużej dolinie, terasa denna. Jest to znalezisko wyodrębnione, posiada kartę ewidencyjną, którą wykonał wymieniony powyżej Stefan Wojda. Kartę ewidencji stanowiska archeologicznego  przedstawiamy poniżej:

Stanowisko nr 21 położone na brzegu wysoczyzny, teren eksponowany, krawędź stoku. Znaleziono tu  0,57 kg ceramiki z przełomu średniowiecza i czasów nowożytnych. Stanowisko nr  22 położone obok stanowiska nr.21.Znaleziono 20 fragmentów ceramiki z XV wieku.

W Kikołach na obszarze   51-64 badania przeprowadzono w 1993 r, zarejestrowano pięć  stanowisk nr.1,2,4,5,6, patrz przedstawiona powyżej mapa.

Stanowisko nr 1 w Małych Kikołach po lewej, zachodniej stronie głównej drogi dojazdowej do wsi. Na początkowym odcinku ostrego jaru znaleziono dwa fragmenty ceramiki odległe od siebie o 30 m. Jedna ceramika pochodziła z późnego neolitu/wczesnego brązu, druga z okresu halsztackiego/lateńskiego.

Stanowisko nr 2 w Małych Kikołach na osi szerokiego cypla między w/w jarem i ostro wciętym jarem granicznym wsi od wschodu, 10m. od ostrego urwiska wysoczyzny.

Znaleziono jeden fragment ceramiki z epoki brązu/wczesne fazy.

Stanowisko nr 4 położone w dolnej części zabagnionej dolinki, łagodnym łukiem wygiętej w kierunku zachodnim .Wody opadowe z dolinki płyną przez największy przepust  drogi krajowej do największego jaru we wsi .Znaleziono tu jeden odłupek z siekierki z neolitu.

Stanowisko nr 5 położone poniżej stanowiska wyżej opisanego, w tej samej dolince blisko drogi krajowej. Stanowisko zajmowało pow. 25 arów [60x40m.] na łagodnej pochyłości, dalej ostry spadek do przepustu.

Znaleziono:

-dwa odłupki, w tym jeden z siekierki ? z epoki neolit/wczesny brąz

-dwa fragmenty ceramiki[jeden lekko przepalony] z okresu wpływów rzymskich

-pięć fragmentów ceramiki z okresu średniowiecza.

Stanowisko nr 6 położone na początku wsi na terenie działek rekreacyjnych na stoku wysoczyzny, teren trudno dostępny, krawędź  nadzalewowa  poprzecinana jarami. Można domniemywać, że znalezisko reprezentuje początek większego obiektu, ciągnącego się w kierunku zachodnim.

Znaleziono jeden fragment ceramiki z okresu wpływów rzymskich.

Okresy dziejów kultury ludzkiej.

Opisane znaleziska świadczą, że na naszych ziemiach pierwsi osiadli mieszkańcy pojawili się kilka tysięcy lat przed naszą erą. Opiszemy okresy dziejów, epoki w których powstały przedmioty znalezione w czasie opisanych badań powierzchniowych.

Neolit końcowy okres epoki kamiennej, od ok. 4500 lat do ok.1700r. przed naszą erą. Charakteryzował się wyrobami ceramicznymi, zdobionymi ornamentem, odciskanym za pomocą sznura. W Polsce w okresie neolitu powstała górnicza eksploatacja krzemienia metodą otwartych szybów oraz warzywnictwo soli .Znana była produkcja ceramiki i technika gładzenie narzędzi kamiennych. Ludność zajmowała się zbieractwem, myślistwem, rybołówstwem. Prowadziła półosiadły tryb życia. Rozwój technik pozwalał na coraz skuteczniejsze sięganie do zasobów naturalnych i ich przetwarzania na coraz to efektowniejsze narzędzia.

Epoka brązu / wczesne fazy, na ziemiach polskich obejmuje lata 2300-800 przed nasza erą, następuje po epoce kamienia a poprzedza epokę żelaza. Nazwa epoki wynika z dominacji w procesach wytwórczych narzędzi, broni, ozdób jako surowca brązu. Brąz stop miedzi z cyną. Kresem epoki brązu było pojawienie się technologii wytwarzania żelaza.

Okres halsztacki obejmował odcinek dziejów w latach 800-450 p.n.e. Wykształciła się wtedy ważna kultura na terenach Europy. Nastąpił wielki rozwój wytwórczości metalurgii metali kolorowych[ brąz, złoto], metalurgii  żelaza oraz garncarstwa.

Okres lateński nastąpił po okresie halsztackim, drugi okres epoki żelaza w Europie, datowany od początku V wieku p.n.e. do schyłku I wieku p.n.e. Rozwój kultury lateńskiej jest związany z ekspansją plemion celtyckich. W Muzeum Archeologicznym w Warszawie są eksponowane ozdoby z żelaza z okresu lateńskiego.

Okres wpływów rzymskich w archeologii nastąpił po okresie lateńskim, rozpoczął się w początkach naszej ery, koniec jest utożsamiany z początkiem wędrówek ludów rok 375, a na niektórych obszarach później. Wpływy rzymskie na obszarach Barbaricum - tereny zamieszkałe przez ludy określane mianem barbarzyńców, spowodowały rozpowszechnienie nowych technik produkcyjnych i rzemiosła.
Średniowiecze, okres historyczny lata 500-1500 naszej ery. Okres nazywany także ,wieki średnie. Oznacza okres między rozkwitem kultury w starożytności i jej odrodzeniu w czasach nowożytnych .Średniowiecze jest umieszczane między ostatecznym upadkiem  Rzymskiego Cesarstwa zachodniego  w 476r. a końcem XV wieku w Europie.

Okres nowożytny obejmuje okres dziejów po roku 1500 do czasów obecnych. Wykształciły się wtedy duże scentralizowane państwa o wielkim  potencjale technologicznym i wytwórczym.

Znaleziska wskazują, że w bardzo dawnych czasach ludzie osiedlali się zwykle, na początkowych odcinkach jarów odwadniających lub blisko  krawędzi wysoczyzny. Ważnym czynnikiem życia i gospodarowania był dostęp do wody, oraz do  nadrzecznych urodzajnych  gruntów.

P.S . Autor, w imieniu zainteresowanych  społeczności lokalnych, dziękuje pracownikom Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków  w Warszawie, za spełnienie prośby o informacje archeologiczne.

Opracował

Kazimierz A.Trejber

Zdjęcie autora wykonano jesienią 2013r. w miejscowości Narew, na Podlasiu, nad górnym biegiem Narwi.


Badania archeologiczne nad Narwią
 

you are here: Start Sołectwa Stare Orzechowo Historia Starego Orzechowa Badania archeologiczne nad Narwią