stat4u Wioski w internecie - strony internetowe wiosek

Sondy

Jak oceniasz realizację projektu Pożyteczne Wakacje 2018?
 

Licznik odwiedzin

1139081
DziśDziś159
WczorajWczoraj535
W tym tygodniuW tym tygodniu1755
W tym miesiącuW tym miesiącu7577
Wszystkie dniWszystkie dni1139081

Newsletter

Jeśli chcesz dostawać informację o nowościach na maila zapisz się do newslletera.
Reklama
Reklama
Reklama

Grafika - losowo

Mapa

Reklama

Terminarz

listopad 2018
N P W Ś C Pt S
28 29 30 31 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 1

Najbliższe wydarzenia

Brak wydarzeń
Reklama
Reklama

Znajomi ze szkoly...

Reklama
Reklama

Komunikacja lokalna

Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Parafia Pomichowo wieś w 1775 r.

PARAFIA POMICHOWO WIEŚ W 1775r.

W 1773r. biskupem płockim został ur. w 1736r. książę Michał Jerzy Poniatowski, brat króla Stanisława Augusta. Nowy biskup okazał się gospodarnym zarządcą diecezji, pełnym inwencji reformatorem i promotorem szkolnictwa parafialnego. Dobry organizator otoczył się gronem wybitnych ludzi i podjął wiele reform wynikających z aktualnych potrzeb kościoła. Były to czasy tuż po pierwszym rozbiorze Rzeczpospolitej, w okresie upadku politycznego i gospodarczego kraju, kryzysu kultury i obniżenia poziomu umysłowego społeczeństwa. Biskup Michał Poniatowski został w 1773 r. członkiem Komisji Edukacji Narodowej, a następnie jej przewodniczącym, patronował wielu jej reformatorskim działaniom. W okresie 12 letnich rządów Michała Jerzego Poniatowskiego, w diecezji płockiej [1773-1785r.] przeprowadzono z jego inicjatywy i przy jego nadzorze, dwie wizyty generalne całej diecezji, pierwsza w 1775r., druga w 1781r. Pytania opracowane przez kancelarię biskupią służyły jako kwestionariusz wizytacji, odpowiedzi na nie, oraz opisy, podawane były w języku polskim lub łacińskim przez plebana, rządcę kościoła lub notariusza towarzyszącemu wizytatorowi. Wizytatorem w dekanacie zakroczymskim, a zatem w parafii Pomichowo, był Fabian Zawisza Daniłowski, kanonik katedralny chełmiński, proboszcz w Zegrzu. Protokół z Pomichowa opracowany w języku polskim jest czytelny, schludny i stranny.

Michał Jerzy Poniatowski w 1785 r. został prymasem, zmarł w 1794r.

Do Parafii Pomichowo wieś, w tamtych latach należało trzynaście wsi :

- Brody   własność Poniatowski książę, prymas

- Ciarnowo   jak wyżej

- Goławice   jak wyżej

- Kikoły    Wessel, starosta gołubski, syn Stanisława Wessela

- Kossewko    Poniatowski książę, prymas

- Kossewo      Młocki , starosta zakroczymski

- Modlin         jak wyżej

- Miękoszyn   Poniatowski książę, prymas

- Orzechowo   norbertanki płockie

- Pomichowo   Poniatowski książę, prymas

- Psucin           Wołłowicz, starosta  przyłucki

- Szczypierno  Maruszewski

- Wolka Kikolska  Wessel, starosta gołubski, syn Stanisława Wessela


Wizytacja kościoła parafialnego pomiechowskiego w roku pańskim 1775.

W skład schematu wizytacyjnego wchodziło 14 działów niżej opisanych:

1. O samym kościele, liczbie parafian, wsi, patronacie.

W Pomiechowie wsi w dobrach opactwa czerwińskiego jest kościół parafialny murowany sztuką krzyżową, który roku Pańskiego 1544-go fundowany jest przez IW Imci xiędza Ambrożego opata y kapitułę czerwińską .O erekcyi tego kościoła ta tylko jest wiadomość, że ią Szwedzi zpalili. Poświęcony jest zaś roku Pańskiego 1619 od JW. Jmć xiędza Woyciecha Tholibowskiego pierwey suffragana a potem biskupa płockiego....

Ten kościół pomiechowski sam w sobie iest matką, innemu nie jest przydatny. Wioski do pilnego starania względem pieczołowitości dusz są te : Pomiechowo, Modlino, Kosewo, Kosewko, Szczypiorno, Goławice, Miękoszyn, Psucino, Wólka, Orzechowo, Kikoły, Czarnowo, Brody....

Osób chłopskich do spowiedzi wielkanocney znayduie się nr 664 y ci wszyscy tey obligzcyi zadość uczynili. Dzieci zaś małych, którzy nie są sposobni do spowiedzi nr 90, osób zaś inszey religji nie masz prócz Żydów, którzy w karczmach dworskich zostają starych nr 8 , młodszych nr 14....

2. O ołtarzach, prebendach i innych beneficjach .

Ołtarzy w tym kościele jest 3. Ołtarz wielki, w którym wyobrażenie Pana Jezusa malowane na płótnie. Drugi obraz Nayświętszey Panny Różańcowey, trzeci obraz Opatrzności Boskiej. Te wszystkie ołtarze są całe ze swoiemi portatelami, relikwiami zapieczętowanemi. Każdy obraz trzema obrusami przykryty, z tych obrazów żaden nie iest cudowny. Czwarty obraz, w którym iest  obraz św. Józefa konaiącego roboty staroświeckiey, także trzema obrusami przykryty.

Na boku ołtarza wielkiego idąc z zakrystyi po lewej ręce iest ołtarzyk stary, w którym statua N. Panny Różańcowej, stary, zły, u niego nigdy msza święta nie odprawuie się. Prebenda y inne takowe beneficium nie znayduią się.w tym kościele....

Kaplica w tym kościele iest na południe przytyczona do kościoła, przy drzwiach mnieyszych, cała murowana y pokryta dachówką,ma okno z kratą murowaną, do niey z kościoła sa dzwi od wschodu, w niey teraz nie ma ołtarza y te dzrzwi innym zasłonięte ołtarzem, pobocznym. Wystawił tę kaplicę roku 1556 Jmość xiądz Jakub Szczypiorski, pleban winnicki dóbr Szczypiorna , w tey parafii dziedzic na znak wdzięczności temu kościowi, w którym był ochrzczony....

Do tey kaplicy różańca świętego jest włóka na groncie dóbr Kosewo starostwa zakroczymskiego zaraz przy granicach pola pomiechowskiego a kończy się przy jeziorkowi czyli stawie przy drodze do Modlina ciągnocey się, to jeziorko zowie się xsięże....

3.O chrzcie i chrzcielnicy.

Chrzcielnica iako przyzwito iest opatrzona y tym wszystkim co do niey należy iest przeyżana, dobrze zamknięta sadzaweczka przy chrzcielnicy y przy murze znayduie się....

Chrzest niewiniąt nad 3 dni nieodwłoczy się dalej. Baby w tey parafii znayduią się takie, iakie być powinny tak w życiu iako i obyczaiach dobrych, umieć co potrzeba do chrztu w przypadku potrzeby.

4. O Najświętszym Sakramencie i namaszczeniu chorych.

Nayświętszy Sakrament w przybytku przystoynym y dobrze kłódką zamkniętym zachowuje się. Komunikanty przez miesiąc trzy lub cztery razy renowuią się w każdą niedzielę miesięczną publicznie wystawuie się w monstrancyi....Puszka czyli cyborium, w którym zachowuje się Venerabile bławatem z kwiatkami złotemi iest odziane, srebrne, wewnątrz wyzłacane y poświęcane. Insza iest puszeczka na oley święty do chorych znajduje się w mieyscu pomienionym , gdzie chryzma iest zachowuie się. Lampa we dni święte y niedziele przed wielkim ołtarzem goreie kosztem proboszcza , nie z fundacyi żadney.

5.O bractwach.

W tym kościele pomiechowskim postanowione iest bractwo różańca świętego Nayświętszej Maryi Panny przez W.O. Marchacz Ś.T. doktora y wikaryusza konwentu warszawskiego oo  dominikanów die 26 lipca roku 1699....

6.O stanie budynku kościelnego.

Ten cały kościół iest murowany, przez połowę pokryty dachówką a przez połowę gontami, potrzebuje pokrycia nowego, we środku jest kopuła do sygnarka, po bokach blachą pobita. Okien nowych iest 8. Nad ołtarzem wielkim iest okno okrągłe, na boku ołtarza wielkiego są dwa okna wielkie na dłusz wiencey jak łokieć jedno nowo reparowane, drugie całe nowe, trzy są na łokci 3, a dwa na łokci 2, wszystkie całe reparowane.

Drzwi iest dwoie, iedno bez  przysionka, drugie wielkie przy których wchodząc iest wieża murowana, na której znajduią się dwa dzwony poświęcone, nie bardzo wielkie y trzy okna puste do wydawania głosu dzwonów. Przy tych drzwiach kościelnych w tey wieży są dwie bramy, iedna do weiścia, druga do wyniścia, gdy się odprawuje processya drwi na boku tego kościoła mnieysze na południe dębowe zamykają się z cmentarza kłódką wielką. Drwi także większe dembowe z kościoła grubym drągiem y kłódką zamykane.

Cmentarz ogrodzony parkanem już starym nie zamkniętym, czasem y bydło wpadnie nań. Plebania czyli pomieszczenie dla proboszcza iest dobre, dla Imci xiędza wikarego także osobne pomieszczenie dobre lecz poprawy dachu potrzebuie. Browarek razem z folwarkiem dla czeladzi stary poprawy wielkiey potrzebuie. Stodoły dwie dobre. Chlewy i chlewki pokrycia potrzebuią . Jarmarki y kupiectwa żadne nie bywają,,,,

7.O uposażeniu kościoła, prawach i dokumentach.

Inwentarz probostwa pomiechowskiego.

Wolec trzyletni-1,  krów-9,  iałowic dwulatek-6,  stadniczek mały-1, cieląt  wypustków-3,

koń stary z klaczą –2,  świń starych y młodych-12,  kaczek starych y młodych-20, kur starych-14 , gęsi starych z gąsiorem-5.

Włóki y role plebańskie.

Jedna włóka poczyna się od granicy kosewskiey, która należy do kaplicy różańcowey....

Druga włóka szrednia prosto w poświętne i kościół poczyna się tak y pierwsza....na której stoi karczma dworska przeciw prawu za opactwa JW. Jmci xiędza Załuskiego opata....wystawiona.

Trzecia włóka poczyna się od tejże granicy kosewskiey nazwana, u rowu leżąca ....

Także ma kościół pola kawałek klin nazwany, niedaleko młyna  Kuski....

Także prosto okopów szwedzkich....iest gruntu kawał do siana przy drodze wzdłusz stay dwa

Także na wschód za plebanią  iest kawał pola topolnik nazwany....

Także za tym topolnikiem około pastewników czarnowskich nazywa się Xięża Łysa....

Także prosto stodół chłopskich przy dolnym okopie....iest ogród plebański stay dwoygiem zw

Także przed samym kościołem przy Wólce jest ogród plebański....

Także iest ogród plebański pod samym podwórzem y kościołem na włóce czyli poświętnym...

Łąki plebańskie 3, iedna zawiera w sobie prętów 8, druga podobnież pretów-8, trzecia nazwana okrągła leży nad samą Narwią.....

Chłopów zaś z poświętnego:

Jan Rembecki ma łąkę przy grodzi....

Kacper Paiąk ma łąkę niedaleko Narwi....

Jakubiak ma łąkę przy parowie....

Augustyn Paiąk z drugiey strony parowy ma łąkę....iak Jakubiak.

Filip Paweł Różalski ma łąkę pod krzakami za łąkami plebańskimi.

Sebastyan Łukasik ma także łąkę między krzakami y chłopami dworskimi....

Role chłopów poświętnego ex fundatione nadane....przy miedzy Antoniego Sperkowskiego iest  półwłóczek traygiem stay, który sieie Kacper  Paiąk, przy tym półwłóczku leży ćwierć troygiem stay zagonów maiąca 6, którą sieie Augustyn Paiąk, za tą rolą jest także ćwierć zagonów maiąca 6, a stay troygiem, którą sieie Augustn Łukasik, za miedzą chłopa dworskiego Mikołaia Rączki iest  półwłóczek stay troyigiem zagonów 10, ten obsiewa Kacper Paiąk, z drugiey strony tey włóki co do Kosewa leży prosto Kuski iak młyn iest za miedzą Woyciecha Cichonia półwłóczek stay sześciorgiem zagonów 12, ten sieie Jan Rembecki, minąwszy ieden półwłóczek dworski,który sieie Kuska młynarz,są dwa półwłoczki maiące po zagonów 12 y stay 5,ieden sieie Paweł Różalski, a drugi Augustyn Paiąk.

Ogrody chłopów z Poświętnego......

Chłopi kościelni darowani z temi placami, ogrodami, budynkami, stodołami, chlewami plebanom pomiechowskim.

Bory, lasy pleban pomiechowski ma społeczne z dworem, jeziorko przy granicy modlińskiey sadzawek żadnych nie ma ani młyna, karczmę ma z szpitalem złączoną, wolne łowienie ryb w rzece Wkra.

Dziesięciny wytyczne ma proboszcz na wsiach opackich z Kosewka, z Goławic na Dembym w parafii zgierskiey tak z ról dworskich, iako i od chłopów.

Przedtym iako iest wiadomość z dokumentów, odbierali proboszczowie dziesięcinę z Pomiechowa także dworu, iako i od chłopów z Czarnowa z całey wsi, także dziesięcinę wytyczną z Miękoszyna z całey wsi, z Brodów całey wsi teraz y tey nie daią, chociaż

dekreta 2 ma kościół pomiechowski dziesięciny pieniężne: Szczypiorna tak od dworu iako y od chłopów zł pol., 16, od WJP. Maruszewskiego, komornika ziemi zakroczymskiej przedtym zaś dawano wytyczną. Ze wsi Kikoły JW. Jmości Pani Wesłowa, starościna golubska także od dworu iako y od chłopów daie zł pol. 12, a podobnie sama odbiera dziesięcinę wytyczną iako y JP Maruszewski z wioski Izbyca.

Kościół pomiechowski ma zapisane summy na msze święte:

1. ma sumę zapisaną na dobrach Łukowa Wjmci Górskiey, pisarzowiczowy ciechanowskiey   zł pol. 1500, ....

2. z dóbr Zgagowo  przeniesiona iest summa zł pol .2000 ....

3. zapisana iest summa w mieście Makowie to iest na synagodze makowskiey....co czyni zł pol.3600, od którey summy daią Żydzi prowizyi każdego roku....

4. zapisana iest summa zł pol. 3300 do ołtarza Nayświętszey P. Maryi różańcowey....

8. O proboszczu i innych duchownych.

Po śmierci Jmci x Jana Gawarczewskiego proboszcza tuteyszego mieysca, który umarł dnia

1-go miesiąca  stycznia roku 1775, ja Mikołay Mieszkowski, kanonik regularny laterański ex prior konwentu czerwińskiego obrany na kapitułę czerwińską dnia 15 maja, prezentowany od JWJmci x Jana Zdziarskiego opata czerwińskiego oraz y od kapituły instytuowany od Wjmci x Augostyna Lipińskiego kanonika katedralnego płockiego, surogata kosystorza pułtuskiego, introdukowany do kościoła przez  Wjmci x Franciszka Górskiego dziekana y proboszcza zakroczymskiego dnia 19 czerwca 1775,mam lat 50, z ziemi zakroczymskiey.....administruię z xiężem wikarym moim Wewrzyńcem Milewskim kanonikiem regularnym laterańskim, który lat ma 25, rodził się w ziemi ciechanowskiey,....

9. O dziekanie.

Wjmość xiądz  dziekan zakroczymski według terażnieyszej dyspozyci chwalebnie odprawuie kongregacye y na potym czynić będzie.

10.O szkole parafialnej.

Szkół w tey parafii żadnych nie masz ani takowey szkoły, w któreyby się dzieci początków uczyły, bo chłopi aplikuią chłopców y dziewczyny do prac gospodarskich y cale na moie  obligacye nic nie uważaią.

11.O zakonnikach i zakonnicach.

Zakonników y zakonnic w tey parafii żadnych nie masz.

12.O szpitalu parafialnym.

Szpital iest bez kaplicy stoi na poświętnym przy drodze taki, iedna izba dla dziadów y bab tyle co ich może wyżywić, bo dla nich żadney nie masz fundacyi. Druga izba iest obok pod iedną kondygnacyą dla organisty, trzecia izba naprzeciwko pod tymże samym pokryciem, w którey szynkuią piwo y wódkę; ta wszystka budowla zruynowana, potrzeba nową wystawić.

13.O kaplicach.

Kaplica osobna od kościoła parafialnego pomiechowskiego iest o milę niekonsekrowana, którą wystawili Ichmościowie xięża kanonicy norbertyni dla swoiey wygody we własney wsi Orzechowie za konsensem Jwmci biskupa płockiego y plebana tuteyszego, w tey kaplicy teraz msza nie odprawia się y żądnych apparatów, kielicha, mszała nie ma. Żydzi w tey parafii pomiechowskiey szkoł y synagog nie maią, inszey sekty ludzie swoich mieysc do modlenia się nie maią, bo w tey parafii nie znayduią się.

14.O nadużyciach, ekscesach i różnych niezwykłych rzeczach na terenie kościoła i parafii.

W tey parafii pomiechowskiey publiczni grzesznicy gorszący innych, iako cudzołożnicy, publiczni nałożnicy, lichwiarze, blużniercy, niezgody y nienawiści między sobą oczywiste czyniący, inne zabobony czyli wróżenia albo gusła a osobliwie takie, z których nie małe pochodzą zgorszenia nie znayduią się. Inne występki y złe używania z czyieyby okazyi były nie pokazuią się. Parafianie muszą wiedzieć wszyscy naukę, która iest do zbawienia potrzebna, bo dla wszystkich w kościele katechyzuiemy, kazania powiadamy y podczas spowiedzi egzaminuiemy y uczemy.

Do opisania  kościoła parafialnego pomiechowskiego załączony został

Regestr apparatów kościoła pomiechowskiego (opis szczegółowy w posiadaniu autora) z wyszczególnieniem ilości:

Srebro                                                    8 sztuk

Cyna, miedż, mosiądz                           9 sztuk

Obrazy kościelne                                  6 sztuk

Proporce, chorągwie                             9 sztuk oraz dwie tablice

Książki różne kościelne

Mszały                                                  5 sztuk oraz książki do wpisywania informacji

Ornaty, kapy                                        20 sztuk.

Palki, zasłony na kielichy, bursy         20 sztuk

Alby i humerały                                   11 sztuk

Komże i korporały                               66 sztuk

Portatele                                                 4 sztuk

Sprzęty różne kościelne                       17 sztuk

Protokół z wizytacji parafii Pomiechowo uzupełniony został tekstem łacińskim [ około 2 strony] napisanym przez wizytatora.

PS. Oryginalny opis naszej parafii jest obszerny, zawiera wiele drobnych, szczegółowych informacji, dlatego w przedstawionym tekście dokonano wielu skrótów (ok. 50% tekstu).

Jest to prawdopodobnie jedyny tak dokładny opis parafii  w XVIII wieku.

Pełny opis wizytacyjny, także parafii sąsiednich, jest w posiadaniu autora .


Opracował: Kazimierz Andrzej Trejber

Parafia Pomichowo wieś w 1775 r.
 

you are here: Start Sołectwa Stare Orzechowo Historia Starego Orzechowa Parafia Pomichowo wieś w 1775 r.